محمد تقوى قزوينى

37

سفرنامه عتبات ( هند و حج ) ( فارسى )

* دقت در بيان مقادير زمانى و مسافات توجه ويژه به بيان مساحت‌ها و مسافات و ساعات روز و شب ، حتى به اندازه ربع ساعت و نيم‌فرسنگ و . . . براى نمونه نوشته است : « اين كشتى هفده زرع الا كسرى عرض اوست و يكصد بيست و پنج زرع تقريباً طول او مىباشد و از قرار تحقيق ، اين كشتى در ساعت ، پانزده ميل كه چهار فرسنگ الا كسرى باشد ، طى بحر مىنمايد . و از بصره الى بمبئى دو هزار چهارصد چهل هشت ميل مىباشد كه مىشود ششصد فرسنگ ؛ چون چهار ميل انگريزى يك فرسنگ است » . توضيح ديگر اين‌كه مقدار مسافت طى شده در هر روز را غالباً در پايان گزارش روزانه يا پايان هر منزل گزارش كرده است ؛ مثلًا مىگويد : امروز ، 8 فرسخ پيموده‌ايم . . . . صفحه‌اى از نسخه موجود در پژوهشكده حج و زيارت ( قم ) به خط مؤلف حاوى اشاره مؤلف به مساحت كشتى خودشان به شكل دقيق و نيز بيان مسافت بين بصره و بمبئى و بعضى جزئيات ديگر